رونق تولید ملی | چهارشنبه، ۱ آبان ۱۳۹۸
نمایش محتوای تولیدات ویژه

امامزاده زید تهران

Loading the player...

دانلود

یکی از مزارات باشکوه و مجلل تهران، بقعه متبركه امامزاده زید (علیه السلام) است. در مورد شخصیت مدفون در این بقعه برخی مورخان او را حسنی و عده ای حسینی می دانند. ولی در هرصورت خفته در این مزار شخصیتی ممتاز و دارای کرامات بسیار است. آن بزرگوار در سال 79 هجری قمری به دنیا آمد و در سال 121 هجری قمری در سن 42 سالگی به شهادت رسید. با توجه به اجماع نظربزرگان، نسب شریف امامزاده زید با نه واسطه به امام حسن مجتبی (علیه السلام) می رسد که از این قرار است: «السید الاجل ابوالقاسم زید بن محمدالرئیس بن الحسین بن القاسم بن علی بن القاسم بن علی بن اسماعیل بن الحسن بن زید بن الامام الحسن المجتبی (علیه السلام)» وی در شهر ری سکونت داشت و نقابت سادات شهر ری، و از علمای بنام و از شعرای اهل بیت (علیهم السلام) و برای مردم ری نقل حدیث و روایت می نموده و دارای وجهه علمی و مذهبی بوده، او به جهت زیبایی رخسارش به «ماه کدیم» که جمله طبری است به معنی «صورتی مثل ماه» ملقب بود، این احتمال تقویت پیدا می کند که مدفن کنونی به ظن قوی از آن او باشد. مرحوم شریف رازی، و شیخ ذبیح الله محلاتی و علامه تفرشی همه بر این باورند که مدفون در این بقعه سیدی حسنی است (اختران فروزان ری و طهران: 444، اختران تابناک 1: 569، بدایع الانساب: 32) بنابراین دیگر جای تردید نمی ماند که پس از فوت او فرزندان و اهالی ری بر سر مزار او گنبدی برافراشته باشند. به امامزاده زید (علیه السلام) معروف می باشد. السَّلامُ عَلَیکَ اَیُّهَا السَّیِّدُ الزَّکِیُّ، اَلطّاهِرُ الوَلِیُّ، وَالدّاعِی الحَفِیُّ؛ اَشهَدُ اَنَّکَ قُلتَ حَقّاً، حَقّاً، ‏وَنَطَقتَ حَقّاً وَصِدقاً، وَدَعوتَ اِلی مَولایَ وَمَولاکَ، عَلانِیَةً وَسِرًّا، فازَ مُتَّبِعُکَ، وَنَجا مُصَدِّقُکَ، ‏وَخابَ وَخَسِرَ مُکَذِّبُکَ، وَالمُتَخَلِّفُ عَنکَ، اَشهَد لی بِهذهِ الشَّهادَةِ، لِاَکونَ مَنَ الفائِزینَ ‏بِمَعرِفَتِکَ وَطاعَتِکَ، وَتَصدیقِکَ وَاتِّباعَکَ، وَالسَّلامُ عَلَیکَ یا سَیِّدی وَابنَ سَیِّدی. اَنتَ بابُ ‏اللهِ المُؤتی مَنهُ، وَالمَأخوذُ عَنهُ، اَتَیتُکَ زائِراً، وَحاجاتی لَکَ مُستَودِعةً، وَها اَنَا ذا اَستَودِعُکَ ‏دینی وَاَمانَتی، وَخَواتیمَ عَمَلی، وَجَوامِعَ اَمَلی اِلی مُنتَهی اَجَلی، وَالسَّلامُ عَلَیکَ وَ رَحمَةُ اللهِ ‏وَبَرَکاتُه.‏ ‏***‏ سلام بر تو ای آقای پاک و پاکیزه و سرور من و ای دعوت کننده (به حق) به مهربانی، ‏گواهی دهم که تو حق گفتی و به حق و راستی سخن کردی و (مردم را) آشکارا و ‏نهان بسوی مولای من و مولای خودت دعوت فرمودی رستگار شد پیرو تو و نجات ‏یافت تصدیق کننده ات و نومید و زیانکار شد تکذیب کننده ات و آن کس که با تو ‏مخالفت کرد گواه باش برای من این گواهی را تا من بوسیله معرفت و اطاعت تو و ‏تصدیق و پیروی کردنت از زمره رستگاران باشم و سلام بر تو ای آقای من و ای ‏فرزند آقای من توئی درگاه خدا که از آن درآیند و (معالم دین را) از آن بگیرند آمده ‏ام به درگاهت برای زیارت و حاجتهای خود را به تو سپرده ام و من اکنون به تو می ‏سپارم دینم و امانتم و سرانجام کارهایم و همه آرزوهایم را تا پایان عمرم و بر تو باد ‏سلام و رحمت خدا و برکاتش.‏ ابوالقاسم زید بن ابوطاهر محمد امیرکا بن حسین ابوعبدالله بن ابومحمد قاسم بن علی بن قاسم بن علی بن اسماعیل حالب الحجاره بن ابومحمد حسن بن زید بن امام حسن مجتبی (علیه السلام) آستان امامزاده زید (علیه السلام) در شهرستان تهران، شهر ‏تهران خیابان پانزده خرداد، سبزه میدان واقع شده است‎.‎ بنای ساختمان بقعه به طوری كه از تاریخ صندوق قدیمی ‏آن (902ه‍) بر می آید، پیش از دوران سلطنت سلسله شاهان ‏صفویه در تهران دایر بوده است. بر روی این صندوق دو حاشیه ‏افقی یكی در قسمت بالای چهار ضلع صندوق و دیگری در ‏پایین آن تعبیه شده است. حاشیه بالایی حاوی كتیبه ای است كه ‏آن را به خط ثلث به طور برجسته منبت كاری كرده اند و ‏مشتمل بر دو آیه اول آیة الكرسی است. در رابطه با نسب آن ‏بزرگوار، یك نظر این است كه ایشان حسنی و از اولاد حسن ‏المثنی و پسر عموی حضرت‌ عبدالعظیم (علیه السلام) از احفاد ‏امام حسن مجتبی (علیه السلام) است، اما در شجره نامه آن ‏حضرت آمده كه وی از فرزندان یحیی بن زیدبن علی بن ‏الحسین است. غیر از صندوق روی مرقد مطهر، سایر قسمتهای ‏بقعه امامزاده زید (علیه السلام) تماماً از آثار دوره قاجاریه است‎.‎ بقعه در سال های 1296 تا 1310 هجری قمری دوره ‏ناصرالدین شاه قاجار بازسازی شده و در آن صحن و ایوان ‏جدیدی احداث گشته و تزیینات خارجی و داخلی، کاشیکاری ‏ایوان و آیینه کاری داخل حرم انجام پذیرفته است. کتیبه کاشی ‏مربوط به این تعمیر است. در ایوان ورودی بقعه با تاریخ 1297 ‏هجری قمری دیده می شود و کتیبه ای با نام پنج تن (علیه ‏السلام) در همین ایوان با تاریخ 1296 هجری قمری و نیز کتیبه ‏کوچکی بر روی در قائم بین ایوان و حرم با تاریخ 1301 ‏هجری قمری وجود دارد. در داخل بقعه بر روی در خاتم كه ‏میان ایوان و حرم قرار دارد، دو تاریخ 1297 و 1309 هجری ‏خوانده می شود این دو تاریخ در پایان دو كتیبه كاشی نیز نقش ‏شده و معرف تعمیرات بنا در قرن 13 هجری است. ‎ گنبد بقعه از بیرون با کاشی پوشش یافته و برگردن آن ‏کتیبه ای به خط ثلث به رنگ سفید بر زمینه آبی و سرمه ای ‏وجود دارد که شامل آیاتی از سوره دهر است‎.‎ مقبره لطفعلی خان زند از سرداران دوره زندیه كه بر روی ‏آن سنگ مرمری به نام وی نصب شده، در ایوان جنب بقعه قرار ‏دارد. كاشی كاری گنبد و تجدید تعمیر ایوان و آیینه كاری رواق ‏و حرم و مقبره جنب آن در خلال سالهای 1315ـ 1316 ش ‏انجام یافته است و در نزدیکى بقعه اتاق آیینه‌کارى دیگرى ‏وجود دارد که آرامگاه تعدادى از مشاهیر است‎.‎ صحن و حجرات قبلی این بقعه در زمان پهلوی به ‏مدرسه نظام جدید تبدیل شده است‎. بنای اصلی این بقعه که مدفن سید زید بن زین ‌العابدین ‏‏بن حسین بن علی (علیه السلام) است به دوران صفوی و اوایل ‏قرن دهم ‏هجری قمری تعلق دارد‎.‎ در عهد ناصری‌، بنای قدیمی بقعه زید مثل امام‌زاده یحیی و سید ‏اسماعیل برداشته و بنای کنونی به جای آن ساخته شد‎‏. معماری ‏بنا قدیمی و ایرانی است و تزیینات داخلی شامل ‏آینه کاری‌ها و ‏کاشی‌کاری‌های مختص به زمان خود است‎‏. صندوق عتیقه بقعه ‏توسط خواجه قنبر علی بن محمد ‏زرین کمر تهرانی وقف شده ‏و سازندگان آن استاد حبیب و ‏استاد احمد لواسانی بوده‌اند. بنای ‏فعلی امام‌زاده توسط آصف ‏الدوله قاجار احداث شده و ‏ساختمان ایوان و صحن به امر ‏کامران میرزا نایب‌السلطنه انجام ‏شده است‌‏‎.‎ بنابر کتیبه موجود، معماران بنای ایوان استاد مهدی ولد و ‏استاد ‏علی اکبر کاشی‌پز بوده‌اند و سازنده در خاتم بقعه استاد ‏کریم ‏شیرازی بوده است‌‏‎.‎ هنرمندان مسئول مرمت بقعه حاج عباس علی معمار، ‏استاد اسد ‏الله کاشی پز و سید مصطفی کاشی‌کار اصفهانی ‏بوده‌اند‎.‎ قدیمی‌ترین تاریخ موجود در امام زاده متعلق به صندوق ‏مرقد ‏مورخ ۹۰۲ قمری، است‌‏‎. ‎کتیبه داخل گنبدخانه دارای تاریخ ‏‏‏۱۲۴۵ قمری، است و کتیبه دیگری در ایوان بزرگ بقعه تاریخ ‏‏‏۱۲۹۷ قمری را نشان می‌دهد‎.‎ در خاتم بین حرم و ایوان اصلی تاریخ ۱۳۰۱ شمسی، را ‏نشان ‏می‌دهد و در کمربند گنبد کتیبه‌ای مربوط به سال ۱۳۲۲ ‏شمسی، ‏موجود است‌‏‎.‎ بنای گنبدخانه از آثار زمان فتحعلی‌شاه قاجار در سال ‏‏۱۲۴۵ ‏قمری، است‌‏‎. ‎صحن ایوان و حجره‌ها در زمان سلطنت ‏‏ناصرالدین شاه و در خلال سال‌های ۱۲۷۹ تا ۱۳۰۱، احداث ‏‏شده است‌. در این زمان تزیینات نقاشی روی گچ در فضای ‏‏گنبدخانه با آینه‌کاری پوشانده شد. آثار این نقاشی‌ها در سال ‏‏‏۱۳۲۵، طی مرمت آینه‌کاری‌ها آشکار شد.‎ ‎در ۱۳۱۸ وزارت فرهنگ و هنر صحن و حجره‌های ‏اطراف آن را برای احداث مدرسه ابتدایی در نظر گرفت‌. در این ‏زمان صحن کوچکی از طرف بازار خیاط‌ها در جنوب بقعه ‏ایجاد شد‎.‎‏ خشت‌های کاشی‌کاری کمربندی خارجی گنبد در ‏فاصله بین دو پوش گنبد انباشته شده بود و در سال ۱۳۱۹، طی ‏تعمیرات اداره باستان‌شناسی به دست آمد‎. در حاشیه تحتانی صندوق نیز در هر سو کتیبه‌ای به خط ثلث ‏است و روی ترنجی طویل امام‌زاده معرفی شده است‌، و مفهوم ‏آن این است که‌، این پناهگاه مقبره امام‌زاده سید زید پسر ‏زین‌العابدین پسر حسین پسر علی (علیه السلام) است‌‏‎. از دیگر ویژگی‌های این بنا مقبره لطفعلی‌ خان‌ زند از پادشاه جوان ‏زندیه‌ که به دست آغامحمدخان قاجار به قتل رسید. اداره ‏کل باستان شناسی لوحه‌ای از سنگ مرمر به نام این پادشاه تهیه ‏کرد و پس از اصلاحات و تعمیراتی در بنای مزبور، لوحه را در ‏آن‌جا نصب کردند‎.‎‏ امامزاده زید که قدمت آن به دوران‌های ‏تاریخی پس از اسلام می‌رسد در سال ۱۳۱۵ توسط وزارت ‏فرهنگ و هنر با شماره ۲۵۹ به تاریخ 1315/3/30 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت ‏رسید‎.استان تهران ـ شهرستان تهران ـ بخش مرکزی ـ شهر تهران ـ خیابان پانزده خرداد، سبزه میدان

رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.