رونق تولید ملی | پنج‌شنبه، ۲ آبان ۱۳۹۸
نمایش محتوای تولیدات ویژه

سازمان اسناد كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

 

سازمان اسناد كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایرانپس از انقلاب مشروطه، اقدامهایی برای به كاربردن روشهای نوین بایگانی انجام گرفت. در سال 1309 تاسیس مركزی برای حفظ اسناد دولتی در جلسه هیات وزیران به تصویب رسید. سرانجام در جلسه هفدهم اردیبهشت ماه 1349 مجلس شورای ملی، قانون تاسیس سازمان اسناد ملی ایران به تصویب رسید و به دولت ابلاغ شد.. از سال 1349 تا 1381سازمان اسناد ملی ایران به عنوان یك سازمان مستقل فعالیت می كرد. در سال 1381 طبق مصوبه شمارة 103382/1901 مورخ9/6/1381 شورای عالی اداری،مبنی بر ادغام سازمان مذكور با كتابخانه ملی، سازمان اسناد و كتابخانه ملی ایران تشكیل گردید. آرشیو ملی ایران فرایند شناسائی، فراهم آوری، نگهداری، سازماندهی واطلاع رسانی اسناد ملی ایران را بر عهده دارد. اجرای این فرایند، در تشكیلات جدیدسازمان بر عهده معاونت آرشیو ملی با چهار اداره كل گذاشته‌ شده ‌است. و انجام آن درروندی به هم پیوسته و با وظایفی مشخص برای هریك از ادارات كل محقق می‌شود. تاریخچه ایجاد معاونت اسناد هرچند سابقه امور مربوط به اسناد و نگهداری آنها در مخازن دولتی و سلطنتی در ایران پیشینه‌ای چند هزاره دارد، اما تاریخچه ایجاد بایگانیها به مفهوم جدید آن، به دوران قاجار و اقدام وزارت امور خارجه برای مرتب نمودن بایگانی خود به پیروی از روش بایگانی كشورهای اروپائی در سال 1278ش. باز می‌گردد. طی سالهای 1280 تا 1309ش.هیاتی فرانسوی و بلژیكی كه برای اصلاح سیستم گمركی ایران فعالیت می‌كردند، طرحی را برای اصلاح نظام بایگانی كشور ارائه دادند و آن را به مرحله اجرا گذاشتند. به دنبال آن برای اولین بار در اردیبهشت ماه 1309ش.،هیات وزیران مصوبه ای را در خصوص جمع آوری اسناد و ایجاد «مركز اسناد دولتی» به تصویب رسانید كه به موجب آن مقرر شد كلیه، قراردادها، امتیازات و اسناد ایجاد هر گونه موسسه دولتی یا سهام مربوط به دولت، قبالجات، خالصجات، و غیره به استثنای عهدنامه‌های سیاسی، در اتاقی كه وزارت مالیه درقصرگلستان به عنوان مركز اسناد دولتی قرار داده به ترتیب مقرر ضبط و حفظ شود. در سال 1332 دولت بررسی مقدماتی مشكلات تراكم روز افزون اوراق زائد را آغاز كرد و نتیجه آن یك سال بعد در مجلس سنا مطرح شد، اما تصمیمی در این خصوص گرفته نشد. تأسیس آرشیو ملی ایران مطالعات منسجم اولیه برای تاسیس آرشیو ملی ایران و تعیین تكلیف حجم انبوه اسناد راكد دستگاههای دولتی و وابسته به دولت از سال 1342 شروع شد . چنین پیش‌بینی شده بود كه قبل از كسب مجوز قانونی برای امحای اوراق زائد و تأسیس «آرشیو ملی ایران»، برای حفظ و نگهداری اسناد واجد ارزش دائمی و پرونده‌هایی كه راكد تشخیص داده شده و مورد مراجعه مستمر نیستند، مركز مجهزی- همانطوری كه در سایر كشورها معمول است- ابتدا در تهران و به تدریج در استانها ایجاد شود. در نتیجه طرح ایجاد «مركز بایگانی راكد» در اواسط سال 1343 تهیه شد و پس از تأیید هیئت رئیسه شورای عالی اداری كشور در مورخ 1/10/1343 با شماره 40162 هیئت وزیران به تصویب رسید . با عدم تامین اعتبار، اجرای طرح مذكور مسكوت ماند. ‌ولی مطالعات مربوط به تأسیس آرشیو ملی ادامه یافت . عده‌ای از دست‌اندركاران، «مركز بایگانی راكد» را برای تنظیم اوراق و پرونده‌ها و حفظ و نگهداری اسناد تاریخی كافی می‌دانستند و عده‌ای نیز با توجه به «آرشیو ملی» سایر كشورها، اهداف، وظایف و تشكیلات جامع‌تری برای مركز در نظر داشتند. برای انجام این امر خطیر سازمان دیگری را با نام «آرشیو ملی ایران» پیشنهاد دادند و برخی نیز بر تلفیق هر دو سازمان «مركز بایگانی راكد و آرشیو ملی» اصرار می‌ورزیدند نتایج مطالعات مذكور در شهریور 1344 در چهار فصل تدوین و به شرح زیر ارائه گردید: - لزوم و اهمیت آرشیو ملی - اهداف، وظایف و تشكیلات آرشیو ملی - بررسی تاریخچه آرشیو‌های ملی آمریكا، انگلیس، كانادا، فرانسه، شوروی، دانمارك، هندوستان، پاكستان و مالایا اصول، روشها و مقررات امحای اوراق زائد. سازمان اسناد ملی ایران به دنبال آن ضرورت انجام امور مربوط به جمع‌آوری، حفظ و نگهداری اسناد ملی، امحای اوراق زائد و ارائه به محققان را در یك سازمان واحد مسلم ساخت و از این پس واژه «اسناد ملی» به جای «آرشیو ملی» در مكاتبات بكار برده شد و در 31/3/1345 همراه با تدوین دومین قانون استخدام كشوری، شورای عالی اداری سازمانی را با اختیارات بسیار گسترده به نام «سازمان امور اداری و استخدامی كشور» تأسیس نمود. از این رو تلاشهای سازمان امور اداری و استخدامی كشور در جهت كسب مجوز قانونی برای تأسیس «سازمان اسناد ملی ایران» افزایش یافت. لایحه مورد نیاز كه از اواسط سال 1345 در دست بررسی و تهیه بود، مورد تجدید نظر قرار گرفت و در تاریخ بیست و سوم آبان ماه 1345 به هیأت دولت تقدیم شد. هیأت دولت در بیست و نهم خرداد ماه 1347 لایحه‌ای را كه در 8 ماده و چهار تبصره تكمیل شده بود، تصویب كرد. این لایحه در تاریخ چهارم شهریور ماه 1347 تقدیم مجلس شد و نزدیك به یك سال ( از پنجم آبان 1347 تا 19 مهر ماه 1348 ) در كمیسیونهای شش گانه: استخدام، دادگستری، فرهنگ و هنر، علوم و آموزش عالی، دارایی و نظام تحت بررسی قرار گرفت و در جلسه ششم آذر ماه 1348 لایحه به تصویب مجلس شورای ملی رسید و برای اظهار نظر و تصویب به مجلس سنا ارسال شد. پس از تصویب مجلس سنا سر‌انجام در جلسه مورخ هفدهم اردیبهشت 1349 مجلس شورای ملی قانون تأسیس سازمان اسناد ملی ایران به تصویب نهایی رسید و برای اجرا به دولت ابلاغ شد. سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران سرانجام در سال 1381 نیز با مصوبه شورای عالی اداری، سازمان اسناد ملی ایران با كتابخانة ملی جمهوری اسلامی ایران ادغام و «سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران» ایجاد شد. از این پس سازمان اسنادملی با نام «معاونت اسناد ملی»، وظایف تخصصی و مأموریتهای محوله به آرشیو ملی ایران را عهده دار می باشد .ا

 
رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.