رونق تولید ملی | پنج‌شنبه، ۲۳ آبان ۱۳۹۸
نمایش محتوای تولیدات ویژه

سفال میبد یزد

Loading the player...

دانلود

سفال میبد یزد سفالگری یکی از قدیمی‌ترین صنایعی است که زادگاه آن میهن کهنسال ما ایران است . شاید اولین صنعت ساخته دست بشر از خاک بوده است. قرائن موجود از آثار کشف شده گویای این حقیقت است که تاریخ سفالگری در ایران از هزاره هشتم پیش از میلاد آغاز شده است. مردمان آن دوران علاوه بر کشاورزی برای کارهای روزانه و مراسم مذهبی اشیاء گوناگونی را می‌ساختند که پس از قرن‌ها تکامل و کشف آتش به شکل سفال در آمد. در 6 هزار سال پیش از میلاد اولین نشانه پیدایش کوره پخت در صنعت سفال دیده می‌شود. در 3هزار و 500 سال پیش از میلاد چرخ سفالگری ساده‌ای که آن را با دست می‌گرداندند، ساخته شد . پیدایش چرخ سفالگری تحول بزرگی را در این صنعت به وجود آورد. با آغاز دوران اسلامی به علت روح سادگی و به دور از تجمل‌پرستی فرهنگ اسلامی و همچنین به دلایل اقتصادی به صنعت سفال سازی توجه بیشتری معطوف شد. بزرگترین و مهمترین موفقیتی که صنعتگران در این دوره کسب نموده‌اند کرده‌اند، ظروف ساده همه دارای خواص تزئینی ویژه‌ای است که از خصائص هنر و صنایع اسلامی به شمار می‌آمد. گرچه نقوشی که روی این ظروف به کار برده می‌شود جنبه تزئینی آن‌ها اساسی است ولی برای سازندگان و کسانی که آنها را به کار می‌برند، بسیار بیش از تزیین اهمیت داشته است. هنرمندان با حفظ اصالت‌های بومی به حفظ و اشاعه این صنعت اصیل پرداخته و سعی بر این بوده است که با بالابردن کیفیت جنس و طرح‌ها و مصرفی کردن محصولات سفالین در سطح شهرها علاوه بر مصرف روستایی و بومی آن، گام های مفیدی برداشته شود. هم اینک سفالگری یکی از برجسته‌ترین و معروف‌ترین تولیدات دست‌ساز ایران را تشکیل می‌دهد و علاوه بر ساخت کوزه‌های آبخوری، گلدان‌های سفالی و انواع دیگر وسایل مصرفی که صرفاً فاقد ارزش‌های هنری است و تهیه و تولید آنها تقریباً در اکثر مناطق روستایی و حتی بسیاری از مناطق شهری کشورمان رواج دارد، ساخت انواع محصولات مصرفی با ویژگی‌های هنری نیز در بسیاری از مناطق کشور رایج است و مناطقی نظیر لالجین (در استان همدان) روستای مندگناباد (در استان خراسان )، بخش میبد (در استان یزد)، بخش زنوز (در استان آذربایجان شرقی)، سیاهکل (در استان گیلان)، جویبار (در استان مازندران) و نیز شهرهای قم، تهران، تبریز، شهرضا، ساوه، کرج، استهبان، نطنز، اصفهان و ... جزء مراکز اصلی سفالگری ایران به شمار می‌آید و محصولات تولیدی سفالگران این مناطق، ضمن داشتن جنبه‌های قوی مصرفی در محل تولید و رفع قسمت اعظم احتیاجات محلی به تهران و دیگر شهرهای کشور فرستاده می‌شود و حتی سرامیک و سفال پاره‌ای از مناطق دارای جنبه صادراتی بوده و در بازارهای جهانی نیز از استقبال خوبی برخوردار است. در استان یزد به ویژه شهرستان میبد هنر سفالگری و سرامیک سازی از گذشته‌های بسیار دور رایج بوده و هم اینک با سعی و کوشش دست اندرکاران این هنر و همکاری معاونت صنایع‌دستی یزد کارگاه‌های قدیمی و پراکنده به صورت مجتمعی فعال و تولیدکننده انواع گوناگون فرآورده سفالین و سرامیک درسطح استان به شمار می‌آید. سفال سازان ابتدا خاک مورد مصرف را تهیه و چون خاک رس منطقه میبد از چسبندگی زیادی برخوردار است آن را به داخل حوضچه‌های موجود داخل کارگاه منتقل نمی‌کنند و مستقیماً آن را به وسیله پا ورز داده و سپس آماده برای چرخکاری می‌‌کنند. در این مرحله گل را به اندازه‌های دلخواه گلوله می‌کنند که آن راچانه می‌نامند. معمولاً برای اشیاء بزرگتر از گل سفت تر و برای اشیاء کوچک تر از گل نرمتر استفاده می‌کنند. در این منطقه سفالگری با خاک سفید نیز انجام می‌شود و پس از پختن سطح سفال آنرا با لایه‌ای از خاک سفید خالص‌تر که ترکیباتش در هر منطقه فرق می‌کند و به صورت دوغاب در می‌‌آید، می‌پوشانند و سپس با رنگ‌های متنوع آن را نقاشی می‌کنند و در نهایت تمام سطح سفال را با لعاب شفاف بی رنگی پوشانیده و می‌پزند. نقوشی که روی سفال‌های میبد به چشم می‌خورد یکی تصویر خورشید است که در واقع از خورشید درخشان مناطق حاشیه کویر الهام گرفته شده و به صورت زن نقاشی می‌شود که اصطلاحاً «خورشید خانم» نامیده می‌شود و دیگر تصویر گل‌های تزئینی، ماهی و پرنده است که به نظر می‌رسد ماهی را به کنایه از آب نقش می‌زنند، که دراین منطقه اهمیت حیاتی دارد. به عبارت دیگر نقوش این سفال‌ها بازتاب محیط زندگی و آرزوها و خواسته‌های پدید آورندگان آن است. این نقوش بیشتر با رنگ‌های آبی، سبز، زرد و خطوط ظریف سیاه نقاشی می‌شود و از اصالت و زیبایی خاصی برخوردار است. سفالگری از نخستین نشانه‌های صنعت در دگرگونی‌های تاریخی است که هنوز در پاره‌ای از نقاط استان یزد به ویژه میبد به همان گونه‌ی نخستین بازمانده است و دیرینگی آن به شش هزار سال پیش از میلاد می‌رسد. هنر سرامیک میبد با طرح ویژه‌ی خود که نشأت‌گرفته از حال و هوای کویر است از شمار صنایع دستی با ارزش استان یزد است. نقوشی که روی سفال‌های میبد به چشم می‌خورد یکی تصویر خورشید است که در واقع از خورشید درخشان مناطق حاشیه کویر الهام گرفته شده و به صورت زنی نقاشی می‌شود که اصطلاحاً خورشید خانم نامیده می‌شود، و دیگر عناصر تصویری سفال میبد گل‌های تزئینی، ماهی و پرنده است. خورشید سمبل آفتاب درخشان کویر و مرغ، تصویر یک گونه گنجشک که زیستگاه آن نواحی کویری است و ماهی کنایه از کم‌آبی است. این نقش‌ها دست به دست هم داده و جلوه‌ای وزین به تولیدات سرامیکی بسیار زیبای استان یزد به ویژه میبد داده است. طرح سرامیک میبد با نقش خورشید، مرغ و ماهی، در نمایشگاه بین‌المللی مونیخ در سال ١٩٧١میلادی / ۱۳۵۰ هجری شمسی، برنده‌ی مدال طلا شد و در سایر نمایشگاه‌های بین‌المللی، فرآورده‌های سفال سرامیک استان یزد همواره با استقبال بازدیدکنندگان و تأیید صاحب‌نظران روبه‌رو بوده است. این نقش‌ها بیشتر با رنگ‌های آبی ، سبز ، زرد و خطوط ظریف سیاه نقاشی می‌شود و از اصالت و زیبایی خاصی برخوردار است. نقاشی با رنگ‌های آبی و سبز بر زمینه سفید رنگ بدنه این ظروف، نشانه خاص سفال میبد است. شطرنجی و شویدی از دیگر طرح‌های مطرح سفال میبد است. کوزه‌ها و کاسه‌های ساخت میبد از ظرافت و زیبایی ویژه‌ای برخوردارند که در سفال‌سازی دیگر نقاط ایران دیده نمی‌شود. کباره نیز گونه‌ی دیگری از سفال است که با آن کاسه، گلدان، بشقاب و لیوان می‌سازند. سفالگری در این شهرستان به علت وفور مواد خام و خاک مستعد به ظهور رسیده است. قدیمی‌ترین نشانه‌ های سفال میبد تکه‌هایی از سفال است كه گهگاه در جرزهای قطور نارین قلعه، به‌دست آمده است.حتی در لای خشت‌های بزرگ قلعه كه از روزگار ساسانی است،می‌توان خرده سفال‌های رنگی را دید. در گذشته نه چندان دور سفال برای تولید ظروف منازل مثل کوزه و سبو، دیگ و دیزی، کاسه، ظروف لعاب دار مثل بشقاب، قندان، لیوان، و... در معماری برای فرش حیاط، پوشش بام‌ها، ساخت بدنه بادگیرها، تزیین سردرها، سبک سازی بام‌ها و آب روها استفاده می‌شده است. هرچند استان یزد در خصوص تولید سفال و سرامیک در کشور حرف اول را می‌زند اما چند سالی است که این هنر با ارزش و چندهزارساله از رونق چندانی برخوردار نیست و رو به رکود می‌رود.

 كليك بر روي لينك زیر:

 ربات پیام رسان صدا و سیما مرکز یزد

 @Yazd_IrIb_bot

 

 

رای شما
میانگین (2 آرا)
The average rating is 3.5 stars out of 5.