رونق تولید ملی | پنج‌شنبه، ۲ آبان ۱۳۹۸
نمایش محتوای تولیدات ویژه

شهرستان اردکان


شهرستان اردکان یکی از شهرستانهای استان یزد در مرکز ایران است.

 

جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۸۵، برابر با ۷۳٬۲۹۲ نفر بوده‌است. اردکان در قلب بیابان مرکزی ایران، ۶۴ کیلومتری شمال غربی یزد، آب و هوایی خشک دارد و بیشترسطح ان پوشیده از بیابان است. اخیراً به دلیل تغییر زمین‌های لم یزرع به جنگل، سنجش‌هایی در زمینه بوته‌های گیاهی و درختان در زمین‌های بایر صورت پذیرفته‌است. بر خلاف شرایط طبیعی نامطلوب، کشاورزی به ویژه باغبانی فعالیت اصلی مردم می‌باشد. . منابع آب، بادگیرها، خانه‌ها یی با دیوارهای بلند و کوچه‌های باریک نشان دهنده تلاش ساکنان در بربر شرایط نامساعد می‌باشند. مهمترین جاذبه اردکان زیبایی شگفت انگیز این بیابان است که هر ساله توجه بازدیدکنندگان زیادی را به خود جلب می‌نماید.

 

بناهای تاریخی اردکان عبارتند از: مسجد جامع، مسجد زیر ده، بقعه‌های امامزاده سید محمد و سید نورالدین، کاروانسرای شاه عباس، و مکان‌های مقدس زرتشتیان از جمله پیر سبز چک چک و پیر هریشت. همجنین قسمتی از بازار قدیمی معروف به چهار سوق و سقف زیبای این بازار، برج و باروی علی بیک، بادگیر زیبای مسجد حاج محمد حسین، مسجد قدیمی زردک، دربند مجدالعلما و بافت قدیمی شهر با بناهای زیبا که یادآور سخت کوشی مردمان کویر و معماران چیره دست این دیار است. ضمنا اردکان دارای موزه مردم‌شناسی نیز می‌باشد. کارگاههای تبدیل روناس به گرد روناس برای رنگرزی و مصارف دارویی و تبدیل کنجد به ارده و روغن که به عصاری (به فتح ع و ص مشدد)معروفند این شهرستان دارای اماکن دیگری همچون مناره جنبان خرانق و کاروانسرایی در خرانق و عقدا از بخشهای خود است.

 

هر ساله زرتشتیان زیادی از سایر شهرها و کشورها به زیارت پیر سبز زیارت می‌روند این شهرستان در سال ۱۳۸۵، برابر با ۷۳٫۲۹۲ نفر بوده است. شهرستان اردکان 32% پهنه استان یزد (بیش از 24 هزار کیلومتر مربع) را در خود جای داده و وسیعترین شهرستان در استان یزد است. این شهر در روزگارآبادانی آن در محلی به نام زردک قرار داشته و دیوارهای تاریخی آن هنوز پا برجا ست. این شهرستان دارای سه بخش مرکزی، بخش خرانق و بخش عقدا می باشد.معمار گفتگوی تمدنها آقای خاتمی متولد این شهرستان می باشد. جغرافیا و اقلیم: شهر اردکان در طول جغرافیایی 53 درجه و 48 دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی 32 درجه و 20 دقیقه شمالی واقع شده است. اردکان بر سر راه تهران به کرمان و بندرعباس واقع شده که این راه از مرکز شهر (جاده سنتو یا دکتربهشتی) می گذرد و در قلب کویر مرکزی ایران جای دارد. موقعیت قرارگیری شهر در دشت یزد- اردکان می باشد. در قسمت غربی شهر آبادی های دهستان عقدا، در قسمت جنوبی دهستان بفروئیه میبد ، درقسمت شرقی دهستان زرین قراردارند. شهرستان کوهستانی بوده و ارتفاع متوسط شهرستان از سطح دریا 1234 متر است. در محدوده شهرستان بلندترین نقطه ارتفاعی مربوط به کوه خوانزا با ارتفاع 3158 متر است. بلندی شهر اردکان از سطح دریا 1035 متر است. ارتفاعات موجود در شهرستان اردکان به شرح زیر است: آنطور که از منابع و مآخذ بر می‌آید، اردکان در گذشته محلی در 10 کیلومتری شمال اردکان واقع شده و اکنون زردک نامیده می‌شود و به رغم گذشت زمان می‌توان خرابه‌های خانه‌های مسکونی، مسجد و بازار و قلعه و حسینیه قدیمی اردکان را در آن مشاهده کرد. علت تغییر محل شهر را بعضی جاری شدن آب شیرین در محل فعلی اردکان ذکر کرده‌اند. از متون تاریخی قدیم چنین مستفاد می‌شود که رودخانه بزرگی از زابلستان تا کرمان و یزد و نزدیکی نائین ادامه داشته است و همچنین دهها رودخانه فصلی و آبهای سطحی از جنوب به شمال در جریان بوده که اینها همه می تواند منشاء تجمع مردم در این منطقه باشد. از طرفی دیگر شیب ملایم زمین از جنوب به شمال موقعیت را برای احداث قنات مناسب می‌نموده به همین جهت عامل اقتصادی یا آب و زمین مناسب برای کشاورزی باعث بوجود آمدن این شهر کویری گردیده است. اولین هسته شهر فعلی اردکان از قرن هشتم هجری پایه گذاری شده، بطوریکه محلات اطراف میدان قلعه و محله چرخاب از محلات قدیمی و نسبتاً سالم این شهر محسوب می شوند. از شواهد بر می‌آید که پس از تعیین محل جدید شهر اردکان، اولین بنا در محل میدان قلعه فعلی بنا شده است. پس از گذشت مدتی بر اثر ازدیاد جمعیت میدان بالاده را در جنوب و مسجد زیرده از این میدان است. سپس در کنار مسجد جامع، بازار بزرگ و چهار سوق و حمام بازار را بنا کردند. نخستین باری، که در تاریخ از این شهر یاد شده، سده 7 هـ. ق است که نامی از اردکان و خانقاه ساختن شیخ تقی الدین دادا محمد از بزرگان و سالکان راه دین به میان آمده است. پس از شیخ محمد و پسرانش، اردکان به گونه علم، حکمت و ادب درآمد و از آن پس، درستی واژه «یونان کوچک» به اردکان تحقق یافت و نام اردکان را بیش از پیش روشنایی بخشید. در دوران افشاریه (1163 هـ. ق) علی قلی خان، برادرزاده نادرشاه، علیه شاهرخ شاه افشار شورش کرد و عازم خراسان شد. پس از پیمودن مسیر تا نزدیکی اردکان، از سوی سپاهیان شاهرخ شاه سرکوب و دستگیر و به مشهد فرستاده و در آن جا کشته شد. درسال 1207 هـ. ق لطفعلی خان زند، در جریان جنگ های خود با آقا محمد خان طبسی، سپاه کوچکی تدارک دید و به سوی شیراز رهسپار شد. درنزدیکی یزد، محمد تقی خان یزدی، راه را بر لطفعلی خان بست. لطفعلی خان با دلاوران زند و سپاهیان طبسی، در ناحیه اردکان، برخان یزدی تاخت و آنان را شکست داده و رهسپار ابرکوه شد. در تمامی دوران قاجار، شهر اردکان و پیرامون آن، جزو حکومت یزد محسوب می شد. در سال 1236 هـ. ق شاهزاده محمد ولی میرزا، حکمران یزد شد و حاجی میرزا محمد خان قزوینی را به حکومت اردکان و میبد فرستاد. پس از قزوینی، ‌میرزا مهدی قلی وزیر و پس از او محمد کریم خان، حاکم اردکان شدند اردکان از دو کلمه «ارد» و«کان» تشکیل شده که «ارد» به معنی مقدس و «کان» یعنی معدن می‌باشد و با این ترکیب واژه اردکان به معنای سرزمین مقدس می‌شود، اما در جامع مفیدی «ارد» را به کسر الف به معنی دور معنی کرده و نوشته است چون اطراف اردکان معادن زیاد وجود دارد، در نزد مردم این منطقه به اردکان معروف گشته است. نام اردکان از کلمه ( ارتاکان) به معنی راستی و درستی آمده باشد که در آیین زرتشتی یکی از ایزدان است مقارن با حمله مسلمانان به ایران و فرار ایرانیان از شهرهای بزرگ خراسان به طرف مرکز ایران، آنها در میبد، یزد و سایر مناطق مرکزی ایران ساکن شده‌اند.

 

 

مردم نواحی اردکان چون این خطه را برای کشاورزی مساعد دیدند به احداث قنوات و بنادر این شهر (اردکان) اقدام نمودند. بنابراین ممکن است بانیان اردکان زرتشتیان بوده باشند. در این صورت ممکن است از کارگاه های صنعتی اردکان می توان موزاییک سازی، آجر پزی، سنگ‌بری و برخی صنایع کوچک را نام برد. مهم ترین معادن اردکان و پیرامون آن اورانیوم، ‌باریم، آهن، سرب، روی، گچ و نمک هستند.فرآورده اردکان ارده و حلوا ارده است که در عصاری ها و کارگاه های حلوا ارده سازی، از روغن کنجد تولید و صادر می شوند.. کشاورزی در اردکان به دلیل‌ نداشتن آب کافی رونق چندانی ندارد.از فرآورده مهم این شهرستان می توان انار، روناس، گندم، میوه، یونجه، پنبه و پسته را نام برد. پسته اردکان از گونه پسته مرغوب ایران به حساب می آید. با توجه به آب و هوای اردکان دام‌داری به گونه پراکنده انجام می شود و دام اصلی آن بز است. با این حال گوسفند، گاو، شتر نیز نگه‌داری می کنند و مرغ‌داری نیز در این منطقه رایج است. مناطق باستانی اردکان : منطقه زردک : که شامل آثاری از بناهای مربوط به قرن پنجم و ششم می باشد. مسجد زیرده و جامع : از بناهای مربوط به قرن دهم هجری می باشد. مسجد حاج محمد حسین : مربوط به دوره قاجاریه می باشد. مسجد جامع عقدا : که مربوط به قرن ششم هجری می باشد.

 

موزه مردم شناسی اردکان : دارای بخشهای مختلف مردم شناسی، اشیاء عتیقه، گیاه شناسی، جانورشناسی و فرهنگی می باشد. رباط خرگوشی : از بناهای دوره شاه عباس صفوی می باشد. رباط شاه زاده و منار جنبان خرانق : دارای جاذبه توریستی می باشند. پیر سبز چک چک : زیارتگاه زرتشتیان می باشد و همه ساله پذیرای جمع کثیری از زرتشتیان داخل و خارج از کشور می باشد. پرستشگاه هریشت : از زیارتگاههای زرتشتیان می باشد

رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.