نمایش محتوای تولیدات ویژه

مدرسه شیخ عبدالحسین تهران

مدرسه شیخ عبدالحسین این بنا در محله بازار، کوی پاچنار، نزدیک امامزاده زید واقع گردید و از آثار اوایل سلطنت ناصرالدین شاه است که از محل ثلث اموال میرزاتقی خان امیرکبیر، به تصدی شیخ عبدالحسین تهرانی (شیخ العراقین) در محل باغ قدیمی پاچنار ساخته شده است. مدرسه شیخ عبدالحسین با فاصله ای در غرب مسجد، با صحن چهار ایوانه و سردر مزین کاشیکاری قرار گرفته و تا چندی پیش، حیاطی آن دو را به همدیگر پیوند می داده که امروزه این حیاط به بنای تجاری تبدیل شده است . این بنا در دوره اخیر تعمیر و مرمت شده و به شماره 413 به ثبت تاریخی رسیده است مدرسه شیخ عبدالحسین مربوط به سدهٔ ۱۳ ه. ق. است و در تهران، خیابان خیام، بازار پاچنار واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۱ بهمن ۱۳۳۴ با شمارهٔ ثبت ۴۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است . . مدرسه شیخ عبدالحسین در دوره ناصرالدین شاه و به وسیله شخصی به نام شیخ عبدالحسین تهرانی، مشهور به شیخ العراقین و از ثلث اموال امیرکبیر در بازار تهران ساخته شد. ساخت این مجموعه، ۱۵ سال به طول انجامید و در ۱۲۷۰ ش ساخت این دو مکان به پایان رسید و نام سازنده آن روی آن دو مکان گذاشته شد. حال، این سؤال پیش می آید که چرا این مدرسه و مسجد به نام امیرکبیر نام گذاری نشد؟ سیدمحمد بهبهانی از ملازمان شیخ عبدالحسین از قول وی حکایت می کرد که میرزا آقاخان نوری صدراعظم که بعد از امیر بدین منصب رسیده بود، اصرار زیادی داشت که شیخ عبدالحسین تهرانی این مسجد و مدرسه را به نام او کند یا لااقل نام امیر را بر آنها نگذارد. او هم برای رضای خاطر صدراعظم آنها را به اسم خود خواند. سپس میرزا آقاخان نوری اصرار کرد مدرسه ای که در کربلای معلا جنب در سلطانی از ثلث اموال میرزا تقی خان ساخته بود به نام او کند، لذا برای اینکه از شر او خلاص بشود نام آن را صدر نامید. مسجد آذربایجانی ها در ایام محرم در آنجا عزاداری و روضه خوانی برپا می کنند، به آنجا مسجد ترک ها نیز گفته می شود. جلوه های معماری در غرب مسجد، مدرسه شیخ عبدالحسین واقع است که منبت کاری آن از آثار ممتاز دوره قاجار به شمار می رود و روبروی در اصلی و در مدخل جنوبی سیدولی قرار دارد، مطابق کتیبه هایی که با خط نستعلیق و به صورت برجسته نوشته شده، این در به سال ۱۲۷۹ ق به فرمایش آقایوسف و به وسیله استاد نوروز تهرانی ساخته شده است.گشاده این در عالی بر این عالی مکان باشد. صحن این مدرسه به شیوه چهار ایوانی است. اتاق ها و غرفه های محل سکونت طلبه ها را در اطراف صحن ترتیب داده اند. کاشی کاری های خشتی هفت رنگ خوش طرح و زیبای سردر مدرسه از آثار هنری شایان توجه این مدرسه است. این مسجد و حوالی آن بر اساس آماری که در دوره ناصری از تهران گرفته شده به شخصی به نام نایب رجبعلی سپرده شده بود. اداره مدرسه از متولیان این مسجد و مدرسه، مرحوم احتشام الشریعه و از متولیان مدرسه، مرحوم شیخ عباسعلی اسلامی و مرحوم محسنی بودند. هم اکنون سیدباقر خسروشاهی متولی امور مدرسه است. در دهه های پیشین افرادی همچون اسکویی، اتفاق ها (حاج فرج آقا، حاج عبدالکریم و حاج کریم)، حاج آقا بزرگ ناظم تبریزی، حاج عباسعلی بازرگان، حاج محمد آقا سرابچی، حاج حسین شایسته، رفیع زاده، حاج علی قناد، حاج محمدحسن خاله اوغلی، حاج سیداحمد زعفران چی و فتوت ها، امور مسجد را اداره می کردند. در حال حاضر مسجد تحت نظر اداره اوقاف و به وسیله عده ای از هیئت امنای آن اداره می شود، البته در دوران قاجار و اوایل دوران رضاخان اداره مسجد و مدرسه یکی بود اما در اواخر دوره رضاخان از هم جدا شد و فعالیت شان مستقل است. این مسجد دو وقف نامه به تاریخ های ۱۲۷۶ ق و ۱۳۲۵ ق دارد. وقف نامه مورخ ۱۲۷۶ ق اشاره دارد به اینکه ۱۳ باب دکان واقع در راسته بازار جدید دارالخلافه تهران را، امیرنظام در زمان خود بنا کرده و گفته بود تا در سهم والده اش مقرر شود. امیر وصیت کرد که درآمدهای دکان های مادرش نیز به صورت مصالحه نامه به شیخ عبدالحسین تهرانی انتقال یابد. شیخ عبدالحسین نیز آنها را به همه شیعیان وقف کرد تا ثواب آن به روح مادر امیرنظام برسد. واعظان، مدرسان و امامان جماعت از جمله واعظان این مسجد می توان به سیدجمال واعظ اصفهانی اشاره کرد که معمولا در ماه های صفر و محرم وعظ می کرد. از آنجا که منزل سیدجمال واعظ نزدیک مسجد بود لذا این مسجد در واقع مرکز عملیات سید و محل اصلی نطق و موعظه او شده بود. از دیگر واعظان این مسجد سیدعلی یزدی بود. برخلاف سیدجمال واعظ، وی با مشروطیت و مشروطه طلبی میانه خوبی نداشت و در سخنرانی هایش از آن بد می گفت.. . از مدرسان پیشین این مسجد مرحوم حاج میرزا مهدی انگجی و مرحوم شهرستانی بودند. همچنین اسدالله بادامچیان از اعضای هیئت مؤتلفه اسلامی در دوران نهضت امام از مدرسان ادبیات عرب این مدرسه بود


 



رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.