رونق تولید ملی | پنج‌شنبه، ۲۵ مهر ۱۳۹۸
نمایش محتوای تولیدات ویژه

مسجدجامع میبد یزد

این بنا قسمتی از مجموعه بناهای مذهبی است که در میدان مرکزی شارستان قدیم ,ساخته شده است .و شریان های اصلی شهر که در واقع ۴راسته منشعب از ۴دروازه قدیم شهربوده است در محل مسجد جامع با هم تلاقی داشتند. کاوشهای اخیر باستان شناسی نشانه هایی از معماری ویژه مساجد اولیه اسلامی را در این مجموعه نشان می دهد . قدیمی ترین ساختارهای به دست آمده در مسجد جامع آثار مسجدی است که با طرحی شبستانی در شمالی ترین بخش مسجد معرف تاریخی در حدود سده دوم هجری می باشد و قابل قیاس با بسیاری از مساجد صدر اسلام در ایران است. . پر رونق ترین دوره حیات مسجد به سده ۷-۹ هجری قمری بر می گردد گرمخانه مسجد با معماری آل بویه و ایوان و گنبد اصلی آن با معماری آل مظفر( که مرکز حکومت ایشان از ابتدا در میبد بوده است ) از فضاهای شاخص مسجد است . قدیمیترین بخش بازمانده این مجموعه ساختمان خشتی و گلی است که به مسجد حسنی معروف می باشد مسجد جامع میبد با شماره ۱۳۴۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مسجد جامع، میبد مسجد جامع میبد مجموعه ای از چند مسجد است كه گونه های فضایی متنوعی را با طرحهای چندگانه عرضه می نمایند . این مسجد از نوع مساجد ایوان دار مرسوم در منطقه یزد است كه از صحن مركزی ( حیاط ) رو باز با طرح تكرار طاقنما در بدنه ها، و فضاهایی چون گنبد خانه و ایوان وسیع و بلند و شبستان های كناری به عنوان بخش تابستانه در جهت قبله و شبستان های زمستانه ( یا گرمخانه ) در سه جهت دیگر تشكیل شده و ورودی اصلی آن با سر در نسبتاً بلندی از طرف كوچه شرقی ، با گذر از یك فضای تقسیم ( هشتی ) به صحن باز می شود.مسجد كوچك حاجی حسنعلی در نبش شمال شرقی مجموعه ، دارای صحن طاقنما دار و شبستانی در جهت شمال می باشد كه به فضای مخروبه پشت، متصل است . مسجد حسنی ( امام حسن ع ) در شمال غربی مجموعه دارای گنبد خانه ای است، با دو ردیف شبستان در جهت غرب و شرق و یك ردیف در جهت شمال كه ورودی این بخش، نیز از همین جبهه است. فضای بدون ساخت وساز غربی نیز در گذشته محل مسجدی بوده كه اكنون وجود ندارد . به طوركلی ساختمان كهن مجموعه با خشت و گل بنا گردیده وچندان تنوع مصالح ندارد. پوسته داخلی ایوان ، پیشانی سرپایه های نمای صحن، در چهار طرف و پوسته بیرونی گنبد، با طرحهای ساده هندسی آجری كارشده است . حداقل آرایه ها در فضای معماری اصیل مسجد به چشم می خورد . بر كتیبه كاشی معرق كه در بدنه داخلی محراب ، انتهای گنبد خانه نصب است تاریخ 867 ه. ق و نام دوازده امام و بر كتیبه چوبی درب ورودی تاریخ 913 ه. ق و آیه ای از قران نگاشته شده است. مسجد جامع میبد بنا به نوشته های تاریخی و مستندات معماری و باستان شناسی ، از جمله مساجد كهن تمدن اسلامی ایران محسوب می شود . بنیان مسجد ، مربوط به حدود سده دوم هجری است كه شواهد و مدارك حكایت از طرح مسجدی شبستانی با صحن و فضای سر پوشیده دارد . عمق شبستان در جهت قبله برابر با دو فرش انداز بوده و نبش پایه ها، نیم ستون هایی داشته كه قوس های باربر بر آنها استقرار داشته است. مسجد این زمان در كنار مساجد كهن نخستین فهرج ، ساوه ، اصفهان ، دامغان و یزد قرار می گیرد . همزمان با تحولات معماری در گستره تمدن ایران و وارد شدن عناصر فضایی ایرانی ، در طرح فضایی و نقشه مسجد جامع میبد نیز، تغییر ایجاد شد . به این صورت كه بنا از طرح شبستانی به مسجدی گنبدی و ایوان دار تبدیل شده و به سوی غرب گسترش پیدا كرد و مناره ای قطور و بلند در انتهای ضلع شمالی به مجموعة فضایی افزوده گردید . ( در حدود سده ششم هجری) اما گسترش تاریخی بنای مسجد جامع پس از سدة هفتم اتفاق افتاده است . گنبد خانة خشتی و شبستان اطراف آن كه به نام امام حسن (ع) شهرت دارد ،در شمال غرب به مسجد افزوده و فضای پشت مناره نیز جزء بخش سر پوشیده مسجد شد. مسجدی ایوان دار در سمت غربی مسجد قدیم الحاق گردید كه آخرین حد گسترش فضایی بوده كه تا چند سال پیش نیز آثار آن در زمین مسطح و خالی فعلی وجود داشت. جهت قبله در فضاهای مربوط به دورة گسترش، نسبت به مسجد قدیمی انحراف دارد . در حدود سدة نهم هجری تعمیرات و تغییراتی در بخشهای مختلف پس از آسیب های وارده به بنا صورت گرفته و محراب فعلی جایگزین محراب قدیمی شد؛ تاریخ 867 نیز مربوط به همین زمان است . تغییر در طرح صحن مسجد و ساخت شبستان شمالی در جای فضاهای قدیمی و بخشی از مناره ، بعدها در بنا بوجود آمد. آخرین تغییرات و تحولات اساسی مسجد مربوط به دورة قاجار می شود كه شامل ساخت مسجد حاجی حسنعلی در شمال شرقی مجموعه و شبستان زمستانی حاجی رجبعلی در بخش غربی صحن، با جهت قبله ای متفاوت از فعالیتهای دو برادر خیّر میبدی است كه جایگزین ساختارهای قدیمی گردیدند

رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.