رونق تولید ملی | یک‌شنبه، ۲۸ مهر ۱۳۹۸
نمایش محتوای تولیدات ویژه

مسجد شاه نعمت الله ولی

Loading the player...

مسجد شاه نعمت الله ولی : این مسجد درجنب خانقاه مزبور ساخته شده است و جامع مفیدی بنای اولیه‌ی آن‌را به‌خانش بیگم همشیره‌ی شاه طهماسب که همسر یکی از نواده‌های شاه نعمت‌الله بوده است نسبت می‌دهد (مستوفی بافقی : 60 ) بنا به قول ایرج افشار قدیم ترین تاریخی که حدود بنای مسجد را نشان می‌دهد سنگ محراب آن است که مربوط به سال 873 هجری است (افشار : 1/412) وحال آنکه خانش بیگم در 999 هجری فوت کرده است . بنابراین احتمال اینکه تاریخ بنای این مسجد مربوط به قبل از زمان وی باشد صحیح تراست آیتی بنای این مسجد را به شاه ابوالولی فرزند شاه ابوالمهدی منسوب می‌داند وی معاصر شاه عباس بوده وچندی حکومت یزد داشته است ( آیتی : 4-243 ). 3- میدان یا حسینیه‌ی شاه ولی : ایرج افشار می نویسد " این حسینیه درضلع جنوبی میدان شاه ولی قرار دارد بنای اولیه‌ی آن بعدها مرمت گردیده است وفعلاً یک بدنه ازحسینیه مشرف به میدان باقی است و استدلال می‌کند بنای آن باید درقرن نهم ساخته شده باشد زیرا دیواره‌ی وسطی آن را که به عزا خانه مشهور است با کاشی‌های مسدس که درقرن نهم دریزد مرسوم بود و درمساجد بندرآباد و ابرندآباد وعده‌ای ازابنیه‌ی یزد به‌کاربرده اند کاشی کاری کرده اند (افشار: 410 ) میدان محلی است که درایام محرم ازآن برای برگزاری مراسم سوگواری حضرت امام حسین (ع) استفاده می‌شود واطلاق نام حسینیه به‌چنین مکانی نیز در همین رابطه است اما دراصطلاح مردم بومی یزد و شهرهای اطراف آن مثل اردکان ومیبدوغیره میدان نام مأنوس تری است واین نشان می‌دهد که چنین مکانی درنخست به منظورهای دیگری ساخته می‌شده است ازفحوای کلام افشار نیز چنین استنباط می‌شود که ظاهراً حسینیه‌ای درجوار این میدان وجودداشته که درحال حاضر فقط تکیه ‌ی آن باقی مانده است . میدان چهاردیواری مربع شکلی است بدون سقف که در وسط محله ودرنقطه‌ی تلاقی راه‌ها وشبکه‌های ارتباطی یا کوچه‌ها ساخته شده است " کارکرد اصلی میدان همیشه به عنوان یک عنصر ارتباطی بوده است و به همین دلیل در تقاطع سه‌راها قرارداشت ودارای سه دروازه بود که هریک به محله‌ای منتهی می شد" ( جانب اللهی : 216) دور تا دور میدان غرفه‌هایی در دو طبقه ساخته‌اند طول وعرض وارتفاع این غرفه‌ها به نسبت بزرگ وکوچک بودن میدان متفاوت است معمولاً طول وعرض هرغرفه 5/1 تا 5/2 متر است وارتفاع تا زیرسقف 3 متر است ولی چون سقف غرفه هلالی است ارتفاع آن در وسط به 5/3 متر می‌رسد حد فاصل هر غرفه ستونی به‌عرض 30 تا 50 سانتیمتر قرار دارد که امتداد دیواره‌های جانبی غرفه‌هاست سطح غرفه‌های طبقه‌ی اول حدود یک متر بلندتر از سطح میدان است این غرفه‌ها راهی به یکدیگر ندارند و هریک مجزا هستند اما غرفه های فوقانی ازطریق درگاه‌های کوچکی که به زحمت می‌توان از آن عبور کرد باهم درارتباطند . درایام سوگواری مردان درغرفه‌های طبقه اول ( هم کف ) می‌نشینند اما غرفه‌های طبقه‌ی دوم که راهی جداگانه به خارج از میدان دارد به‌زنان اختصاص داده اند. مسجد شاه ولی که به دستور خانش بیگم ، دختر شاه طهماسب اول صفوی ، در سدة دهم بنا شده است ؛ بازارخان و آب انبار بُرَّسه هر دو متعلق به سدة دهم ؛ باغ دیوانخانه و بقعة صفیه و بازار آقا در قسمت سردسیر و ویرانه های قلعه ای در محلة گرمسیر، همگی متعلق به سدة یازدهم ؛ حسینیة غیاث آباد و عمارت محمدتقی خان در قسمت سردسیر، هر دو متعلق به سدة دوازدهم ؛ اهمیت این بنا به عنوان یکی از آثار دوره صفویه به لحاظ شیوه برپا کردن گنبد مقصوره آن است که در واقع می توان ساختمان گنبد کبود تبریز و مسجد شیخ لطف الله اصفهان را تقلیدی از این بنا دانست. از دیگر شاهکارهای این بنا قرار گرفتن مأذنه بر روی گنبد است که مؤذن از طریق پله هایی که بر روی بدنه گنبد وجود داشته وارد مأذنه می شده و متأسفانه در سالهای اخیر این مأذنه تخریب گردیده است. مسجد شاه ولی تفت یزد شهرستان تفت شهر:تفت :: مسجد شاه ولی تفت :: استان: یزد شهرستان: تفت آدرس :تفت - جنب میدان امام خمینی(ره) شماره ثبت ملّی : 771 تاریخ ثبت :بهمن 1370 دوره( سال ساخت) : دوره صفویه دایر است :: مسجد شاه ولی – شهرستان تفت :: در "مسجد شاه ولی" تفت که در قرن هشتم هجری قمری بنا شده؛ آثار جالب توجهی به چشم می خورد که از آن جمله می توان به سنگ مرمر محراب با نقش قندیل و كنده كاری های گل و بته و واژه های مقدس اشاره نمود. در ورودی چوبی مشبك بسیار ظریف كه لفظ (محمد) چند بار در حلقه هایی به صورت زیبا بر آن كنده كاری شده و در اطراف آن كتیبه ای از كاشی معرق نام دوازده امام به خط نسخ بر روی آن نصب شده است و یك شبكه گچ بری بسیار خوش طرح برای نورگیری كه در حاشیه اش تاریخ 1339 دیده می شود از دیگر دیدنی های این اثر به شمار می رود. مشخصات بنای مسجد شاه ولی این مسجد بزرگ که گرمخانه وقسمت تابستانی دارد در تفت واقع شده است آثار جالب توجه وتاریخی آن عبارتند از سنگ مرمر محراب به اندازه 64×125 سانتی متر که نقش قندیل وکنده کاری های گل وبته واقم الصلوه در حاشیه اش ولااله الالله به خط نسخ خوش در پیشنانی آن نقر شده است در ورودی چوبی مشبک بسیار ظریف که لفظ محمد چند بار در حلقه هایی با نهایت استادی بر آن کنده کاری شده ودر اطراف این در کتیبه ای از کاشی معرق به خط نسخ نصب است که روی آن نام دوازده امام نوشته شده بالای سر محراب یک شبکه گچ بری بسیار خوب وخوش طرح برای نور گیری قرار دارد ودر حاشیه اش تاریخ 1339 دیده می شود روایت دوم مسجد شاه ولی مجموعه شاه ولی شامل مسجد،حسینیه، بقعه شاه خلیل ثانی، مدرسه، بازار، آب انبار و زورخانه در كنار میدان امام شهر قرار دارد این بنا در زمان صفویه ساخته شده است كه به لحاظ شیوه بر پا كردن گنبد مقصوره آن می‌توان گنبد مسجد كبود تبریزی و شیخ لطف الله اصفهان را تقلیدی از این بنا دانست. شاه خلیل ثانی از اولاد شاه نعمت الله ولی است. این بقعه به شكل اصلی خانقاه و مربع بوده است كه كوشكی بلند با عمارت عالی در وسط آن احداث شده و در اطراف آن خانه، آشپزخانه، حمام و غیره وجود دارد. بنای فعلی بخشی از كوشك خانقاه كه به وسیله خیابان 22 بهمن از آرامگاه "بی‌بی" جدا شده است دارای گنبدی آجری است كه بر فراز بقعه مربع شكل با سنگ مرمرها و كتیبه مختلف دارای نقشهای گل و بوته حجاری شده، قرار گرفته است. آب انبار قدیمی در مجموعه شاه ولی در ضلع شرقی حسینیه و در مجاورت تكیه كوچه حوض بلبل واقع شده و با آب بسیار خنكش در قدیم آب مورد نیاز محله حوض بلبل را تهیه تامین می كرده است.

رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.