رونق تولید ملی | شنبه، ۲۷ مهر ۱۳۹۸
نمایش محتوای تولیدات ویژه

مسجد چهل محراب یزد

مسجد چهل محراب مربوط به سدهٔ ۷ تا دوره معاصر است و در یزد، محله فهادان، نزدیک مدرسه ضیائیه واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۸ آبان ۱۳۷۸ با شمارهٔ ثبت۲۴۴۱به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است این مسجد به گفته جامع مفیدی در محله شهرستان و حوالی زندان اسکندر و به حساب امروز در کوچه عربها از محله فهادان واقع و از بناهای خواجه شمس الدین محمد تازیکوست. در تاریخ یزد آمده است که: «و خواجه شمس الدین محمد تازیکو مسجد چهل محراب انشاء کرد و خانقاه و عمارتی بساخت و چهاردانگ از قریه هنزا وقف بر آن مسجد کرد و مصلی وعیدگاه مقابل شیخ الاسلام اعظم سعید از انشاء اوست.»

سبب تسمیه مسجد به چهل محراب آن است که در آن چهل محراب کاشی تعبیه شده بود.درحال حاضر فقط شش قطعه از کاشی ها باقی مانده است (سه کاشی در غرفات شرقی و یکی در صفه غربی و دو تا در اطاق مقبره ای واقع در سمت جنوبی مسجد که در سطور زیر معرفی خواهد شد). بنای فعلی مسجد و تجدید اساس و تعمیرات آن معلوم نیست که ازآن چه عهدی است. کاشیهای مورد ذکر از حیث اندازه و اسلوب ساخت و رنگ وطرح تظیر کاشی منصوب در مسجد کوچک ابوالمعالی است.گمان می کنم که آن هم متعلق به این مسجد بوده و بعدها به مسجد محله ابوالمعالی نقل شده است. زمان و اسلوب این کاشیها مطابقت دارد با کاشی قبری که در محراب مسجد باغ صندل مورخ سال 667هجری باقی است. درجهت قبلی حیاط وسیع مسجد و داخل اطاقی که به کوچه دری دارد صورت یک قبر وجود دارد که آن را اهل محل مزارآقا می نامند و محترم می دارند. بر روی قبر صندوقی از چوب قرار گرفته ویک قطعه کاشی فیروزه ای رنگ با نوشته بحسن توفیقه به خط تعلیق و بطور برجسته بر دیواره عمودی قبر نصب است. این قطعه کاشی قسمتی است از کتابه ای که محل و مطلب آن معلوم نیست.این کاشی از قرن هفتم هجری است.

مسجد چهل محراب، یزد این مسجد در ضلع غربی خیابان امام خمینی ،محله فهادان و در کوچه مسجد چهل محراب واقع شده است .

بر اساس نوشته های مؤلف جامع مفیدی ، خواجه شمس الدین محمد تازیكو در سده هفتم هجری در محّلة شهرستان ودر حوالی زندان اسكندر مسجد چهل محراب را دایر نمود . امروزه مسجد مذكور در محّلة فهادان نزدیك مدرسة ضیائیه ، متصّل به حمام ابوالمعالی و روبروی مجموعة عربها واقع گردیده است . بانی نویسندگان متون تاریخی یزد در آثار خود در این باره چنین نگاشته اند كه خواجه شمس الدین محمد تازیكو مسجد چهل محراب ، خانقاه وعمارتی بنا كرد وچهار دانگ از قریه هنزا را بر آن وقف نمود. منابع تاریخی خواجه شمس الدین محمد تازیكو مقابل بارگاه شیخ جمال الاسلام، كه از عرفای معروف دیار یزد كه مزارش تا سده نهم هجری مطاف ومورد احترام زائران بود ،خانقاه وعمارتی بنا كردوچهاردانگ از قریه هنزاءرا وقف مسجدكردآن مسجد با گذشت ایام ویران شد. تا اینكه در عهد میرزا اسحاق بیك ، از نوادگان خواجه شمس الدین تازیكو ، تجدید بنا گردید . مشخصات مسجد چهل محراب یکی از مساجد تاریخی و در عین حال ساده شهر یزد است . علت انتصاب نام چهل محراب برای این مسجد وجود چهل عددسنگف محراب در بنا بوده است که امروزه متاسفانه تنها سه عدد از کاشی های مذکور باقی مانده و بقیه یا تخریب شده و یا به سرقت رفته است . این مسجد دارای سر دری است که ماذنه ای کوتاه بر بالای آن قرار دارد . مسجد شامل صحن ، شبستان و یک اتاق مشهور به مزار آقا در ضلع جنوبی می‌باشد. در ضلع شرقی صحن سه غرفه دیده می‌شودکه دریكی از آنها کاشیف محرابی فیروزه ای رنگی به چشم می خورد . شبستان بنا در ضلع غربی صحن قرار داردكه غرفه‌های آن به‌صورت دو طبقه دیده می‌شود. دریكی از این غرفه‌ها نیز کاشی محراب فیروزه ای رنگ نصب می‌باشد.

سومین کاشی محراب در اتاقی مشهور به مزار آقا نصب می‌باشد كه جمله (( بحسن توفیقه )) به خط نستعلیق و برجسته برآن نقش بسته است . به گفته ایرج افشار در کتاب یادگارهای یزد کاشی های محراب این مسجد قابل مقایسه با کاشی محراب های ابوالمعالی و باغ صندل است که امروزه نیز اثری از کاشی محراب های این دو مسجد نیست . كتیبه های تاریخی سه کاشی محراب فیروزه ای مذکور در مسجد دارای کتیبه می باشند که متاسفانه به غیر از یکی از آنها که جمله (( بحسن توفیقه )) بر آن خوانده می شود. عکس از مسعود شاهنگی

رای شما
میانگین (2 آرا)
The average rating is 4.5 stars out of 5.