رونق تولید ملی | پنج‌شنبه، ۲۵ مهر ۱۳۹۸
نمایش محتوای تولیدات ویژه

پارک ملی ساریگل

 

منطقه حفاظت‌شده و پارک ملی ساری‌گل در شمال شرقی اسفراین استان خراسان شمالی قرار دارد. ساری‌گل منطقه است با زیستگاه‌های متنوع کوهستانی مرتفع و سرد، تپه ماهورهای معتدل و سطح کم جلگه‌ای که در مقایسه با نواحی کوهستانی منطقه از اقلیمی نسبتاً گرمتر برخوردار میباشد هرچند نواحی شمالی دارای زمستان های سردی می باشد که شش ماه از سال پوشیده از برف است. منطقه حفاظت‌شده ساری‌گل حدود ۲۲۰۰۰هکتار و پارک ملی آن حدود ۷۰۳۷ هکتار می‌باشد. بخشی از منطقه حفاظت‌شده ساریگل که خود از سال ۱۳۵۲ تحت حفاظت بوده در سال ۱۳۸۱ از آن تفکیک و به پارک ملی ارتقا یافته‌است. منطقه ساریگل با موقعیت 76/57 تا 47/57 طول شرقی و 55/36 تا 08/37 عرض شمالی قرار دارد. حداقل فاصله آن با نزدیکترین شهر یعنی اسفراین حدود 8 کیلومتر و حداكثر آن حدود 35 كیلومتر می‌باشد. بجنورد با 90 كیلومتر و سبزوار با 105 كیلومتر در فاصله‌های بعدی از این منطقه قرار گرفته‌اند. تاریخچه منطقه ساریگل در تاریخ 20 شهریور ماه سال 1353 (تصویب 1352) با عنوان منطقه حفاظت شده شاه جهان رسماً تحت حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفت. پس از انقلاب به ساریگل تغییر نام پیدا داد و از آذر ماه سال 1381 به دو منطقه با عناوین پارك ملی ساریگل و منطقه محافظت شده ساریگل تقسیم شد. (محدوده امن منطقه حفاظت شده ساریگل به پارك ملی ارتقاء داده شد تنها سکونتگاه موجود در منطقه، روستای گنجدان با حدود ۳۰ خانوار جمعیت می باشد که در شمال منطقه قرار دارد و همچنین علاوه بر روستای فوق مزرعه‌ای به نام ریشی در غرب منطقه و در دره‌ای با همین نام موجود است که در فصل کشاورزی به صورت موقت توسط یک یا دو خانوار مورد سکونت قرار می گیرد منطقه حفاظت شده ساریگل در تاریخ بیستم شهریور ماه سال 1353 بموجب مصوبه شماره 47 مورخ 20/9/52 با عنوان منطقه حفاظت شده شاه جهان رسما تحت حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفت . پس از انقلاب از منطقه حفاظت شده شاه جهان به منطقه حفاظت شده ساریگل تغییر نام داد و از آذر ماه سال 1381 بموجب اصلاحیه مصوبه شماره 99 مورخ 21/6/81 شورایعالی حفاظت از محیط زیست به دو منطقه با عناوین پارک ملی ساریگل و منطقه حفاظت شده ساریگل تقسیم شد . از آن تاریخ تاکنون منطقه شاهد تحولات مثبتی در روند افزایش گونه های گیاهی و جانوری بوده ، بگونه ای که امروز یکی از مناطق شاخص نه تنها در استان بلکه در سطح کشور می باشد منطقه امن بر اساس مصوبات جاری 20 درصد مساحت هریک از مناطق حفاظت شده به منظور تامین امنیت بهتر وحوش و حفظ ارزشهای اکولوژیکی آن تحت عنوان منطقه امن بطور کامل قرق گشته و حفاظت می گردد . بر این اساس در سال 1357 منطقه امن ساریگل با وسعت تقریبی 8000 هکتار مشخص و مورد تصویب قرار گرفت حفاظت کامل این منطقه سبب رشد غنای طبیعی آن گشته و به همین دلیل در سال 1381 بخاطر ویزگی های با ارزش اکولوژیکی آن به سطح پارک ملی ارتقاء یافت ودر حال حاضر نیز با همین نام تحت کنترل و مدیریت می باشد موقعیت جغرافیایی : منطقه ساریگل با موقعیت 76/57 تا 47/57 طول شرقی و 55/36 تا 80/37 عرض شمالی و با وسعتی معادل 28000 هکتار ( پارک ملی ساریگل حدود 6000 هکتار و منطقه حفاظت شده حدود 22000 هکتار ) در شرق شهرستان اسفراین واقع شده است حداقل فاصله آن با نزدیکترین شهر یعنی اسفراین 8 کیلومتر و حداکثر آن حدود 35 کیلومتر می باشد . بجنورد با 90 کیلومتر و سبزوار با 105 کیلومتر در فاصله های بعدی از این منطقه قرار گرفته اند . مناطق طبیعی تحت حفاظت در حقیقت بخش های بکرو با ارزش طبیعی هستند که به منظور حفظ تنوع زیستی و ادامه روند تکاملی گونه ها در شرایط کاملا طبیعی تحت کنترل قرار می گیرد . بهره برداری از این گونه مناطق در صورتی که مجاز باشد بایستی به گونه ای اعمال گردد که خدشه ای بر این روند تکاملی وارد نگردد و اصول پایداری اکوسیستم ها کاملا لحاظ گردد . پارک ملی و منطقه حفاظت شده ساریگل که مجموعه ای شاخص از این نمونه ها در استان خراسان بزرگ می باشد ، منطقه ایست با زیستگاه های متنوع کوهستانی مرتفع و سرد ، تپه ماهور های معتدل و سطح کمی جلگه ای با اقلیمی نسبتا گرمتر در مقایسه با نواحی کوهستانی منطقه گیاهان هر منطقه چه از نظر کمیت و چه از نظر کیفیت و انواع تا حدود زیادی تعیین کننده ترکیب جانوری آن منطقه می باشد . علاوه بر آن نقش موثری را از نظر ساختار های اکولوژیکی هر منطقه ، حفاظت خاک ، نگهداری رطوبت و افزایش میزان نفوذ پذیر نزولات به عهده دارند . بخش زیادی از منطقه حفاظت شده ساریگل از رویشگاه های جنگلی مرتفع است که در زیر اشکوب آن مراتع کوهستانی و ییلاقی قرار دارد . پوشش گیاهی منطقه را گیاهان یکساله پهن برگ و گرامینه ها و گیاهان چند ساله و بوته ای و بالشتی و ... تشکیل می دهد . منطقه ساریگل با بیش از 200 گونه گیاهی از تنوع نسبتا مطلوبی برخوردار می باشد . قسمت عمده گیاهان منطقه را گونه های گلدار تشکیل می دهد و از بازدانگان گونه شاخص در این منطقه ارس می باشد که بصورت تنک تا پراکنده از ارتفاع 1600 متر به بالا در سرتاسر منطقه مشاهده می شود . شناخت گیاهان داروئی منطقه مورد مطالعه با توجه به کاربردهای درمانی آن از اهمیت زیادی برخوردار است . دارو های حاصل از این گیاهان با توجه به اثرات جانبی ناچیز آنها می تواند جایگزین مناسبی برای داروهای شیمیایی باشد . پارک ملی و منطقه حفاظت شده ساریگل به لحاظ تنوع توپوگرافیکی و منابع آب نسبتا فراوان از تنوع جانوری قابل توجهی مخصوصا در گروه پرندگان برخوردار می باشد . در سال های گذشته ناحیه دشتی منطقه که در جنوب آن با حدود 2000 هکتار وسعت قرار گرفته زیستگاه گونه حمایت شده آهو بوده و جمعیت زیادی از این گونه در گله های متعدد پراکنده بودند ، که طی سال های اخیر به علت گسترش روستاها و چرای مفرط دام و تخریب ، زیستگاه تقریبا از بین رفته است . قوچ و میش این منطقه از نوع اوریال بوده و تا حدودی توانسته است خلوص خود را حفظ نماید و این گونه که زیستگاه آن در کشور محدود به نواحی شمال شرق و عمدتا خراسان می باشد در این ناجیه از جمعیت نسبتا پایداری برخوردار گشته است . بی مهرگان این منطقه مورد بررسی کامل قرار نگرفته و اگر مطالعه های انجام شده موردی و بصورت محدود بوده است آنچه مسلم است قسمت اعظم بی مهرگان منطقه را بندپایان تشکیل می دهند . هرچند در اطراف چشمه ها مواردی مثل حلزون های آبزی و خشکزی دیه می شود . در میان بندپایان گونه هایی از عنکبوتیان و عقربها و از رده حشرات گونه هایی از راسته های زنبورداران ، دوبالان ، راست بالان ، پروانگان ، بال پوشان به وضوح و فراوانی قابل مشاهده می باشد . آبهای داخلی منطقه از نظر تنوع ماهیان غنی نیم باشد البته در این ارتباط مطالعه جامعی صورت نگرفته است علی ایحال بعضی از انواع ماهی در آبهای منطقه و مجاور آن از خانواده کپور Cobitidae ماهیان دیده می شود .که دوگونه Nomalaptuhus و ristatu.N بیشترین فراوانی را دار می باشد پلنگ را باید آمیزه ای منحصربفرد از زیبایی، ابهت، قدرت و وقار دانست، قوی و درعین حال چابک و سریع، با حمله های کشنده. کوهستان عرصه حضور اوست، همه جا هست. هروقت حضور آنرا در نزدیکی خود حس کردی، شک نکن. البته این زیبای نامرئی پیش از آنکه تو آنرا ببینی، او تو را دیده و بدون آنکه بفهمی و جانوران دیگر بفهمند، آهسته از میان تخته سنگها آنجا را ترک کرده است تا همیشه بدانیم که سلطان مغرور کوهستانها دوست ندارد کسی او را ببیند. ارتفاعات كوهستانی سرد منطقه این ناحیه شامل ارتفاعات، آلبلاغ و تركان از رویشگاه‌های عمده گیاه دارویی و صنعتی (باریحه)، تالاری چشمه پولاد. گنجدان، حوض امام وردی، قره طوقی، بیل باقلی، كلنگاه و لوشی بینی كه در بعضی از نواحی پوشیده از جنگل‌های ارس و زرشك و به طور پراكنده بید وحشی و هم‌چنین از زیستگاه‌های مهم قوچ و میش و پلنگ و در گذشته ای نه چندان دور کل و بز بوده استتپه‌های ماهور كم ارتفاع. این ناحیه بیشترین سطح مراتع ساریگل را تشكیل می‌دهد و از بهترین مناطق زیستگاه قوچ و میش اوریال و پلنگ استمنطقه دشتی. این ناحیه شامل دامنه ایزی و ریشی است و سطح كمی از منطقه را شامل می‌شود ( حدود 2000 هكتار) اختلاف ارتفاع بین پست‌ترین نقطه منطقه در دشت جنوبی(1250متر) و مرتفع‌ترین نقطه در كوهستان‌های جنوب (3050 متر) به حدود 1800 متر بالغ می‌گردد و این اختلاف ارتفاع اكوسیستم‌های متنوعی را در این منطقه ایجاد نموده كه به تبع آن بر تنوع زیستی منطقه افزوده شده به طوری كه بسیاری از گونه‌های گیاهی مناطق گرم و سرد را در این منطقه می‌توان مشاهده نمود. در كف دره‌ها گونه‌های درختی و درختچه‌ای زرشك، بید انجیر و گردو و در مناطق مرتفع گونه‌های ارس به صورت پراكنده و انبوه به وفور دیده می‌شود پوشش گیاهی[ویرایش] بخش زیادی از منطقه حفاظت شده ساریگل از رویشگاه‌های جنگلی مرتفع است كه در زیر اشكوب آن مراتع كوهستانی و ییلاقی قرار دارد. پوشش گیاهی منطقه را گیاهان یكساله پهن برگ گرامینه‌ها و گیاهان چند ساله و بوته‌ای و بالشتی تشكیل می‌دهد. در این منطه داروهای گیاهی از جمله گل قاصد، بو مادران، پنیرک ، چوبک و ... نیز یافت می شود.[۱] منطقه ساریگل با بیش از 200 گونه گیاهی از تنوع نسبتاً مطلوبی برخوردار می‌باشد. قسمت عمده گیاهان منطقه را گونه‌های گلدار تشكیل می‌دهد و از بازدانگان گونه شاخص در این منطقه ارس می‌باشد كه به صورت تنك تا پراكنده از ارتفاع حدود 1600 متر به بالا در سر تاسر منطقه مشاهده می‌شود این منطقه از نظر جغرافیای گیاهی در منطقه رویشی ایران تورانی واقع گردیده است. زیستگاه های تحت حفاظت منطقه ایران - تورانی علاوه بر جنس ها و گونه های آندمیک زیاد در مناطق کوهستانی خود ، شمار زیادی از گونه های حمایت شده و در خطر تهدید مانند گورخر ، آهو ، جبیر ، میش مرغ ، هوبره ، درنا ، دراج ، جیرفتی ، و انواع پرندگان شکاری با ارزش را تحت پوشش قرار می دهد باریجه مهمترین گیاه با ارزش منطقه ساریگل می‌باشد گیاه غالب منطقه درمنه می‌باشد كه به صورت درمنه دشتی در قسمت جنوبی و درمنه كوهی در كوهستان‌های منطقه دیده می‌شود. پس از درمنه گونه غالب كلاه میر حسن و گون می‌باشدكه این دو گونه گیاهی عمدتاً در كوهستان‌های شمالی منطقه دیده می‌شوند. خزندگان[ویرایش] دوزیستان ایران در ۶ خانواده، ۹ جنس و ۲۶ گونه و خزندگان ایران را ۲۱ خانواده، ۸۳ جنس و ۲۴۲ گونه تشکیل می دهد. در پژوهشی که توسط محمد تقدیسی از بهار 1388 تا پاییز 1390 در پارک ملی ساریگل انجام شده است مجموعاً تعداد ۱۵۲۸ نمونه مارمولک، ۲۵۸ نمونه مار، ۱۳ نمونه لاک پشت و ۱۷۴ نمونه دوزیست جمع آوری و پس از بررسی مریستیک و متریک در زیستگاهشان رها سازی شدند و در نتیجه منجر شد به شناسایی ۲۴ گونه از ۲۲ جنس و ۱۳ خانواده خزنده و دوزیست . پرندگان[ویرایش] منطقه ساریگل به علت دارا بودن شرایط كوهستانی مرتفع و وفور منابع آبی و تنوع گیاهی یكی از زیستگاه‌های با اهمیت پرندگان خراسان محسوب می‌شودبطوری كه از 502 گونه پرنده شناخته شده در كشور 7 گونه یعنی 3/15% پرندگان شناخته شده كشور در این منطقه مشاهده می‌شوند كه از این تعداد 6/37% آن مهاجر و 9 % آن مهاجر عبوری می‌باشند.از پرندگان شكاری منطقه پیغوی كوچك، سنقر سفید و خاكستری، عقاب پریا، كركس، بحری، بالابان، لیل مهاجر و تعدادی گونه دیگر بومی منطقه هستند. خانواده‌های باز، عقاب، لاشخور، شاهین و جغد به ترتیب عبارتند از: پیغوی كوچك و سنقر سفید، عقاب دو برادر و عقاب طلایی، هما و كركس، لیل و دلیجه، شاه بوف و مرغ حق جنوبی و … می‌باشند.از كوكرها كه پرندگانی شبیه كبوتر با جثه بزرگ و دارای پرواز سریع و مستقیم و دم دراز و نوك پهن هستند و اغلب در بیابان‌ها و زمین‌های بایر زندگی میكنند دو گونه، از كبوترها سه گونه، چاخلق یك گونه و از خانواده قرقاول دو گونه شامل كبك و تیهو در این منطقه ساكن هستند. از خانواده‌های قرقاول، چاخلق، كوكر، كبوتر عبارتند از: كبك، چاخلق، كوكر شكم سیاه، قمری معمولی و… می‌باشند.از زنبورخورها كه پرندگانی اجتماعی و رنگارنگ با بال‌های دراز و نوك تیز، دم بلند و منقاری نسبتاً خمیده و دراز و باریك هستند یك گونه، از بادخوركها كه ظاهری شبیه پرستوها دارند دو گونه و از سبز قبادها و هدهد و شبگردها یك گونه در این منطقه مشاهده می‌شوند.خانواده‌های شبگرد، بادخورك، زنبور خور، سبز قبا و هدهدfamilyof- Caprimulcidae-Apodidae-Meropidae-Coraciidae and Upupidae عبارتند از: شبگرد معمولی، بادخورك معمولی، زنبور خور معمولی، سبز قبا و هدهد و … می‌باشند. در این منطقه از دم جنبانكها كه پرندگانی ریز جثه با دم دراز و پرواز قوی هستند و مرتباً دم خود را در جهت بالا و پایین حركت می‌دهند دو گونه، از چكاوكها كه پرندگانی خوش آواز هستند سه گونه و از پرستوها كه پرندگانی پر تحرك می‌باشند 5 گونه مشاهده می‌شود. پستانداران از مجموع پستانداران شناسایی شده در كشور دو گونه خارپشت ایرانی و گوش بلند از راسته حشره خواران ، سه گونه خفاش شامل خفاش نعل اسبی كوهستانی، خفاش گوش موشی كوچك و خفاش بال سفید، 11 گونه جونده از راسته جوندگان، 10 گوشتخوار شامل پلنگ، گرگ، شغال، روباه، كفتار، سمور، رودك، زرد پره، گربه وحشی، گربه پالاس و 5 گونه از زوج سمان در این منطقه زندگی میكنند

 
رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.