رونق تولید ملی | پنج‌شنبه، ۲۵ مهر ۱۳۹۸
نمایش محتوای تولیدات ویژه

پنجه بافی

پنجه بافی یکی از هنر های ظریف ونه چندان رایج است در فرهنگ دهخدا پنجه به پنج انگشت دست وپا را گویند واحتمالا به همین علت به این نام نامیده شده ونامهای دیگری هم داشته نظیر اسفندوک ،چموک که خاص زرتشتیان یزد بوده است ماده اولیه پنجه آن هم دانه های سبز اسفند بود ه که در اول بهار بخصوص اردیبهشت ماه از کوهستانهای اطراف یزد جمع آوری می شده ونباید دانه های نزدیک مساجد جمع آوری شود این در باور مردم بوده است دانه های رسیده از بوته جدا می شده وسپس دانه های هم اندازه با نخ وسوزن توسط دختران وزنان به رشته کشید ه می شده است ودر اتاقی آویزان می شدند تا خشک شوند در این نوع بافت جهت زیبایی ورنگارنگی در کار از دانه های بید انجیر وعناب ، لیمو امانی وگاهی از نخ های ابریشمی رنگارنگ طبیعی که به صورت گلوله های رنگی آنها را درمی آوردند وگیمبوک در گویش عامه گفته می شده است .درست می کردند ودرانتهای پنجه به ان اضافه میکردند . از دانه های رسیده بید انجیر استفاده می کردند که پوست خاکستری و خال های قهوه ای وسفید ودانه هایی که از نظر اندازه یکی باشد دانه های کرچک را در آب می خیساندند وپوست آن را می گرفتند تا رنگ شیری ویکدست آن پیدا شود . دانه های کرچک را درتزیین ریشه این هنر استفاده می کردند . روش ساخت پنجه به این صورت بوده است که در ابتدا در پشت کار باریکه نازک وسبک بیشتر از شاخه نخل با پهنای دو سانتیمتر در اندازه های مختلف ومتناسب با اندازه پنجه انتخاب می کردند وروی آن را با پارچه ها یا نخهای رنگی می پوشاندند وسپس گوشه های آنرا با آویزه هایی از اسفند یا دانه های کرچک تزیین می کردند در گذشته اکثرا تمام سطح کار را با آویزه های اسفند دانه های کرچک لیمو عمانی عناب می پوشاندند وجهت زیبایی بیشتر لیمو ها آنهارا در کاغذ های رنگی می پیچیدند گاهی نیز در بین دانه های اسفند از تکه های کوچکی ازپارچه های مخمل قرمز یا پارچه های رنگارنگ که به شکل دایره بریده بودند اضافه می کردند تا بر تنوع وزیبایی کار اضافه شود مرحوم دینیار شهرزادی می گوید اگر سطح پنجه کاملابا پارچه پوشانده می شد و بر روی آن سعی می کردند که تزییناتی به وسیله پولک ،مونجوق یا نخ های ابریشمی رنگی انجام بگیرد وهمچنین سعی می کردند کلماتی مانند الله والقاب ائمه وطرح هایی به صورت بته جقه یا گل متناسب با درخواست سفارش دهنده زینت بخش کار قرار بدهند جهت دوام واستحکام کاروپیوند چوب ها از چسب سریشم استفاده می کردند ونیز از نخ های قالی بافی استفاده می شد شکل پنجه هم به صورت مربع لوزی یا دایره هایی که به طرز بسیار زیبای ابریشمی تزیین می شده است . در باور مردم یزد در گذشته این بوده که آویزان کردن پنجه در سر در خانه یا دیوار ه اتاق آسیب وچشم زخم را از اهالی خانه دور می کند وگاهی پنجه های کوچکی هم وظریف تهیه می کردند وبه عنوان زینت ودفع چشم زخم به پیشانی کودکان خود می بستند بانو سرو کیخسرو زاده که در محله مریم آباد یزد به این هنر دستی مشغول بوده است . رسم آویختن چیزی شبیه پنجه از دیر باز در بین ایرانیان واقوام مختلف جهت رفع بلا وچشم زخم و خوش یمنی رسم بوده است .مردم هندوستان هم برای دفع چشم زخم و حتی خوش یمنی علاوه بر پنجه از دانه ها ی لیمو عمانی که آنها را با سنجاق بر دیواره اتاق خود شان متصل می کردند استفاده می کردند.

رای شما
میانگین (1 رای)
The average rating is 1.0 stars out of 5.